شناخت قطعات الکترونیک SMD کمک بزرگی در تعمیر قطعات دارد. آموزش اینکه هر قطعه روی برد چیست و چگونه کار میکند بسیار در تعمیر یک نوع برد موثر است. اینک میپردازیم به قطعات تشکیل دهنده یک برد که میتواند دانش آکادمیک ما را در بهبود تعمیر موبایل، تعمیر تبلت، تعمیر برد فتوکپی، تعمیر لپ تاپ، تعمیر مادربرد، تعمیر پاور، تعمیر اینورتر و خیلی از بردهای دیگر یاری کند. در ابتدا تعریفی از برد داریم و سعی کرده ایم تعریفات خود را روی سخت ترین برد مانند برد موبایل و برد تبلت داشته باشیم. برد یا همان pcb موبایل یا تبلت حرارتی در حدود ۴۱۰ تا ۴۲۰ درجه را می تواند تحمل کند پس در نتیجه حرارت بیش از این اندازه چنانچه توسط هیتر به ان داده شود باعث تاب دار شدن برد و غیر قابل استفاده شدن کل برد می شود. شما برای برداشتن آی سی ها در مدار موبایل باید حرارتی بین ۳۴۰ تا ۳۷۰ درجه را انتخاب کنید تا به برد آسیب نرسد و شاید بدتر نشود.

برداشتن برد و چیپ ها در مدار موبایل و چه در مدار لب تاب و مادربرد کامپیوتر به ۲ صورت توسط هیتر هوای گرم انجام می شود. یکی به صورت مستقیم یعنی سر هیتر هوای گرم با زاویه ۹۰ در جه عمود بر سطح چیپ یا IC از بالا حرارت به چیپ داده می شود در این حالت فشار هوای هیتر را کم کنید تا دیگر قطعات ریز از برد جدا نشود؛ و روش دوم حالت غیر مستقیم که این روش نسبت به روش اول بهتر و دقیق تر است به این صورت که حرارت از زیر برد به قطعه داده می شود به عنوان مثال سر هیتر را زیر برد قرار می دهیم و برد را از زیر گرم می کنیم این کار باعث می شود که قلع های آی سی یا چیپ ذوب شود و ما بتوانیم چیپ یا ای سی را تعویض کنیم.

نکته اینجاست که چنانچه شما تعمیر کار لب تاپ هستید باید توجه کنید که برد لپ تاپ بسایر حساس است و حتما باید از دستگاه مادون قرمز و یا همان دستگاه BGA Machine برای تعویض چیپ استفاده شود هر چند بعضی از تعمیر کاران به دلیل تجربه زیادی که دارند می توانند از همان هیتر هم استفاده کنند. توصیه من این است که حتما برای شروع کار از برد های خراب استفاده کنید و تمرین کنید.

بر میگردیم به قطعات ریز روی برد که در مدارات انواع لب تاپ و موبایل و تبلت و کامپیوترهای رومیزی این قطعات الکترونیک شامل سه دسته می شوند. اینها شامل قطعات DIP  دیپ ، قطعات SMD اس ام دی و قطعات BGA یا BGY بی جی ای میباشند. که بیشترین مبحث در دوره آموزش قطعات الکترونیک و کلاس الکترونیک را قطعات اس ام دی و آی سی های BGA تشکیل میدهند. با علم اینکه این قطعات الکترونیک چطور کار میکنند و به صورت روی یک برد موبایل، تبلت و لپ تاب در ارتباط هستند براحتی تعمیرکار ماهری میشوید.

 

الکترونیک

الکترونیک

تعریف قطعات DIP: قطعات الکترونیکی هستند که از لحاظ اندازه بزرگتر از اس ام دی هستند و دارای پایه های بلند هستند پایه آن ها در برد فرو می رود و سپس لحیم می شوند. از این دسته میتوان انواع مقاومت ها و خازن ها و ترانزیستور ها و فت ها و دیود های زنر و معمولی و غیره که در تلویزیون های قدیمی و رادیو استفاده می شد را نام برد.

تعریف قطعات SMD که همانطور که اشاره شد بیشترین استفاده را دارند: در اصل با پیشرفت تکنولوژی وبرای این که قطعات نوع DIP جای زیادی را در مدار به خاطر بزرگ بودن اشغال می کردند قطعات به صورت کوچک تر ساخته شدند و ب آن SMD گفتند. شامل انواع خازن و فیوز و دیود و ترانزیستور و مقاومت و چیپ غیره هستند.

آشنایی درباره BGA یا BGY : با پیشرفت تکنولوژی باز هم قطعات ریز تر شدند و قطعات اس ام دی هم برای استفاده در مدار بزرگ بودند زیرا تراکم و تعداد قطعات در مدار بیشتر می شد به همین خاطر قطعات BGA ساخته شدند در این قطعات چندین هزار قطعه الکترونیکی در یک مدار ی به نام BGA در کنار هم قرار گرفتند.

تفاوت چیپ و یا همان ای سی SMD با چیپ BGA یا BGY چیست؟

در چیپ های اس ام دی پایه ها را می توانید مشاهده کنید و پایه های در کنار قطعه هستند ولی در چیپ BGA پایه ها را نمی شود مشاهده کرد زیرا پایه ها در زیر قطعه هستند. این چیپ ها نکات مهمی دارند که شناخت آنها در تعمیرات یک برد موثر است. بطور کل هر برد تشکیل شده است از تعداد زیادی قطعات که توسط این چیپ ها کنترل میشوند. پردازنده های گرافیکی و پردازنده های اصلی روی برد موبایل و لپ تاپ و کلیه قطعات کامپیوتر چیپ نامیده میشوند. همانطور که گفته شد CPU هم یک نوع چیپ BGA می باشد. انواع دیگر مثل چیپ جنوبی مادربرد و یا چیپ شمالی مادربرد هم جزو این دسته می باشند.

در مدارت موبایل هم می توان به چیپ های GPU در سری های گالکسی سامسونگ و چیپ های RF و CPU و غیره اشاره کرد. اینجا سوال پیش میاید که چیپ های BGA  و چیپ BGY چه تفاوتی دارند. در اصل تفاوت خاصی ندارند هر دو پایه ها زیر قطعه هستند ولی تعداد پایه های BGA نسبت به BGY بیشتر است. در BGA پایه ها در تمام مناطق چیپ هستند و جایی نیست که پایه نباشد مثل پردازندهCPU CORI7 INTEL که روی اکثر لپ تاپ ها و کامپیوترهای بروز وجود دارد.

خیلی از کسانیکه میخواهند کار تعمیرات را شروع کنند تا حدودی به قطعات الکترونیک اس ام دی آشنایی دارند. اولین قطعه ای که در آموزش الکترونیک با آن سرو کار داریم مقاومت است. مقاومت ها در مدارت لب تاپ ها و موبایل به صورت اس ام دی SMD استفاده شده است.

مقاومت های SMD همیشه به رنگ مشکی هستند و میزان اهم ان ها هم بر روی آن ها درج شده است البته میزانی که بر روی مقاومت های SMD درج شده است به دلیل کوچک بودن و ظریف بودن قطعات اس ام دی میزان مقاومت را بر حسب واحد کوچکتری به نام کیلو اهم نوشته شده است. هر یک اهم برابر است با یک هزار مگا اهم و یک هزار کیلو اهم یعنی یک مگا اهم که برای چک کردن مقاومت و تست سالم بودن آن توسط مولتی متر: ابتدا رنج مولتی متر دیجیتالی خود را بر روی نماد امگا یا همان اهم بگذارید و توسط پروب ها میزان اهم را اندازه گیری کنید میزان اهم اعلام شده توسط مولتی متر با میزان عدد درج شده بر روی مقاومت باید یکی باشد هر چند ممکنه تا حدودی با هم تفاوت داشته باشند ولی اختلاف بین دو عدد باید کم باشد.

همان طور که می دانید مقاومت ها دارای قطب نیستند و در هنگام تعویض هم نیازی نیست که قطب پایه های مقاومت را بدانید.

نکته: مقاومت ها در مدار لب تاپ و موبایل و تبلت جزو قطعاتی هستند که زیاد خراب نمی شوند و دارای طول عمر زیادی هستند.

برای تعویض مقاومت های SMD موبایل و لب تاپ ابتدا سطح مورد نظر را باید با هیتر گرم کرد و سپس توسط پنس قطعه را برداشت برای این کار فشار هوای هیتر باید کم باشد به صورتی که دیگر قطعات که گرم می شوند کنده نشوند بعضی از تعمیر کاران از هویه سر SMD استفاده می کنند توجه کنید که هویه سر SMD با هویه های معمولی ۶۰ وات فرق دارند.

برای تعمیرات موبایل و لب تاپ نباید از هویه های معمولی ۴۰ واتی و ۶۰ واتی که بیشتر در بازار هستند استفاده کرد بلکه باید از هویه مخصوص و بسیار دقیق سر SMD استفاده کرد.

این نوع هویه ها دارای درجه حرارتی مشخص شده و ثابت هستند و دارای سری بسیار نازک و دقیق برای کارهای ظریف هستند اصولا این نوع هویه بر روی دستگاه هیتر هوای گرم هست و نیازی به خریداری جدا گانه نمی باشد.

برای خواندن عدد درج شده روی مقاومت های SMD و یا در هنگام تعویض کلیه قطعات ریز اس ام دی ما باید از وسیله ای به نام ذره بین و یا لوب استفاده کنیم تا بتوانیم آن قطعه ریز را بهتر ببینیم و بیشتر به کار مسلط باشیم. قطعات smd روی برد بصورت سری متصل هستند. اگر یکی از آن ها قطع شود دیگری هم قطع می شود در مدار سری شدت جریان آمپر ثابت می ماند ولی ولتاژ تقسیم بر تعداد مصرف کنندگان می شود.

به عنوان مثال ۲ عدد لامپ ۲۲۰ ولت را به صورت سری به هم متصل می کنیم و به پریز برق متصل می کنیم. برق شهری مثلا ولتاژ ۲۲۰ ولت دارد و شدت جریان ۲ آمپر

چون مدار به صورت سری بسته شده است به هر لامپ ولتاژ ۱۱۰ ولت می رسد ولی آمپر و شدت جریان به هر لامپ ۲ امپر می رسد. مدارت موازی نیز در یک مدار وجود دارد. برای سیم کشی منازل و خانه های شما از همین مدار موازی استفاده شده است.

در مدار موازی ولتاژ ثابت می ماند ولی شدت جریان تقسیم بر تعداد مصرف کنندگان می شود.

 

اموزش الکترونیک

اموزش الکترونیک

 

بطور مثال ۲ لامپ را به صورت موازی بسته ایم و هر دو ولتاژ ۲۲۰ ولت هستند یکی ۲ آمپر جریان می کشد و دیگری ۱ آمپر حال اگر این مدار را به پریز برق شهر بزنم که ۲۲۰ ولت دارد و مثلا ۳ آمپر دارد به هر دو لامپ ولتاژ ۲۲۰ ولت به صورت یکسان هست ولی آمپر به هر لامپ ۱/۵ می رسد. در نقشه های موبایل و نوت بوک فرقی نداره میزان اهم مقاومت را به نحوه ای دیگر بیان شده است. به دلیل این که نقشه شلوغ نشود و بتوان تمام توضیحات در آن به خوبی ارایه شود طبیعی است که به گونه ای دیگر توضیحات ارایه شوند.

در کنار آن مقاومت در نقشه نوشته شده باشد. ۳K3 منظور ۳/۳ کیلو اهم است. اگر نوشته شده باشد. ۳M3 یعنی ۳/۳ مگا اهم است. میزان تلرانس و یا همان خطای مقاومت در مدار موبایل و لب تاپ را این گونه بیان کرده اند. مثلا بر روی مقاومت نوشته شده است. ۳K3B منظور یعنی ۳/۳ کیلو اهم با تلرانس۰/۱ خطا و دیگر حروف هم در زیر نوشتم به عنوان مثال کههر کدام نشان دهنده چه میزان تلرانس هستند.

F =0/01 B=0/1 H=0/03 D=0/5 M=0/02 K=0/01

آموزش مقاومت و انواع آن در روی بردها و تعمیرات

  • مقاومت ثابت
  • مقاومت متغیر یا پتانسیومتر یا همان ولووم: این نوع مقاومت ها دارای سه عدد پایه می باشند
  • مقاومت LDR = مقاومت وابسته به نور هست. از این نوع مقاومت در موبایل برای فهمیدن شب و روز جهت روشن شدن و روشن نشدن صفحه کلید در شب ها و روز ها استفاده می شود.به عنوان مثال در گوشی NOKIA N95 اگر شما دقت کنید این نوع مقاومت را به راحتی در بالای صفحه نمایش گوشی مشاهده می کنید.

نماد فنی مقاومت LDR در نقشه خوانی است.

  • مقاومت PTC و NTC =این نوع مقاومت ها نسبت به حرارت حساس هستند با کم و زیاد شدن حرارت اهم آن ها هم کم و زیاد می شود.در مدار لب تاپ و موبایل از این نوع مقاومت زیاد استفاده می شود بیشتر برای حفاظت مدار از این نوع مقاومت استفاده می شود.

به عنوان مثال در باتری لب تاپ و باتری موبایل از مقاومت NTC استفاده شده است تا حرارت هر وقت داخل باتری زیاد شد جریان را قطع کند و این کار باعث می شود باتری منفجر نشود.

درمقاومت NTC اهم آن براثر حرات کم می شود و درمقاومت PTC براتر حرات اهمش زیاد می شود. یکی ازکاربردهای نوع PTC استفاده در مدار سیم پیچ زدای مانیتورها و تلویزیون ها می باشد که اگر این قطعه اشکال داشته باشد یکی از موارد اشکال به صورت لکّه های رنگی روی صفحه تلویزیون نمایان می شود.

مقاومت MDR: در گوشی های موبایل که به صورت کشابی و یا تاشو هستند از این نوع مقاومت استفاده شده است.مقاومتی هست که نسبت به میدان مغناطیسی حساس است.

به عنوان مثال اگر در گوشی های تاشو توجه کرده باشید در هنگام زنگ خوردن گوشی وقتی می خواهید جواب دهید نیازی به فشار دادن دکمه CALL نیست بلکه کافیست فقط درب گوشی را باز کنید و جواب دهید. به این صورت عمل می کنند که مقاومت در در کنار جایی که می خواهد درب گوشی باز و وبسته شود قرار می دهند و در جهت دیگر آهن ربای کوچکی قرار می دهند با نزدیک شدن این دو به یکدیگر و دور شدن آن دو از هم مقاومت تغییر می کند.

برای درک بهتر این کار بهتر است یک آهن ربا را به گوشی تاشو و یا کشابی خود نزدیک کنید متوجه می شوید که گوشی فعال و غیر فعال می شود.

مقاومت VDR: مقاومت وابسته به ولتاژ هست. خیلی زیاد در مدار گوشی موبایل و لب تاپ استفاده شده است جهت حفاظت از مدار بیشترین نوع مقاومت در مدار موبایل همین نوع است. ولتاژ که زیاد می شود اهم آن کاهش پیدا می کند اگر ولتاژ بیش از اندازه مورد نظر شود و مقاومت و اهم کاهش یابد باعث اتصال کوچک می شود و دستور خاموش شدن صادر می شود و کل مدار قطع می شود.

ترانزیستورها ، دیودها شامل قطعات دیگری است که به وفور در روی برد موبایل، تبلت و نوت بوک و حتی قطعات کامپیوتر دیده میشود و خیلی از اشکالات در اثر کارکرد نا درست این قطعات است.

ترانزيستور چیست و چه كاربردی روی بردها دارد و در تعمیرات به چه صورت میتوان از آن استفاده کرد.

ترانزيستورها در مدارات زير كاربرد دارند:

  • در تقويت كننده ها
  • در تثبيت كننده ها
  • در نوسان سازها (در مدارات اسيلاتور)
  • در مدارات آشكارساز
  • در مخلوط كننده ها (مدارات ميكسر)
  • در مدارات كليد الكترونيكي (درمدارات سوئيچ)
  • درمدارات مدولاتور