از زمان ورود خودرو به ايران، ايرانيان القاب مختلفي به اين پديده نوظهور دادند، از جمله اتول، اتومبيل و بعدها ماشين كه تا به امروزه نيز مورد استفاده قرار مي‌گيرد. جالب است بدانيد ايراني‌ها از آن زمان تاكنون با وجود پيدايش گونه‌هاي مختلف خودرويي، آنها را از لحاظ شكل بدنه از يكديگر تميز نمي‌دهند و به انواع مختلف خودرو همان واژه‌هاي بيگانه فوق را اطلاق مي‌كنند؛ حال آن كه خودروها هم از لحاظ حجم و هم از لحاظ نوع بدنه طبقه‌بندي خاصي دارند كه كلاس‌هاي مختلف خودرويي از اين طبقه‌بندي ناشي مي‌شود. بعضي از اين گونه‌ها در ايران بيشتر شناخته شده‌اند مانند هاچ بك كه نوعي طبقه‌بندي از لحاظ نوع بدنه است.

در اين مقاله به بررسي تنوع خودرو از لحاظ نوع بدنه مي‌پردازيم. گفتني است از ذكر نام تعدادي از انواع بدنه خودرو كه در دوره‌اي خاص توليد مي‌شدند اما اكنون ديگر توليد نمي‌شوند، خودداري شده است. در زير ۲۱ گونه بدنه خودروي سواري كه بعضي از آنها در ايران موجود نيست معرفي مي‌شود.

در ابتدا بهتر است به تعريفي از خودروي سواري بپردازيم: خودروي سواري، خودرويي چهار چرخ است كه معمولاً بيش از دو متر ارتفاع ندارد و براي حمل سرنشينان از آن استفاده مي‌شود.

سدان Sedan (Saloon)

خودروي چهار در، داراي دو رديف صندلي، صندوق عقب، كاپوت و سقف ثابت. اين خودروها اغلب ظرفيت پنج سرنشين را دارند. (عكس شماره ۱)

هاچ بك (Hatch back)

خودرويي داراي سقف، دو رديف صندلي، دو يا چهار در كناري و يك در بزرگ در عقب. در عقب دقيقاً بالاي صندلي عقب سرنشينان است و به صورت عمودي باز مي‌شود. اين خودروها اغلب ظرفيت پنج سرنشين را دارند. (عكس شماره ۲)

استيشن (Station wagon)

خودروي پنج دري كه در عقب آن با فاصله‌اي متناسب از صندلي عقب باز مي‌شود و فضاي بار نسبتاً بزرگي در عقب ايجاد مي‌كند. اين خودروها معمولاً از گونه‌هاي سدان گرفته مي‌شوند و ظرفيت پنج سرنشين را دارند. (عكس شماره ۳)

كانورتيبل (خودروي روباز) (Convertible)

به كليه خودروهايي كه سقف ثابت ندارند اطلاق مي‌شود. سقف اين خودروها جمع يا خم مي‌شود؛ به طوري كه سرنشينان در مجاورت هواي آزاد قرار مي‌گيرند. اين سقف جمع شونده از مواد منعطفي مانند پلاستيك يا نوعي پارچه ساخته و در پشت قسمت سرنشينان جمع مي‌شود. نوع ديگري از اين سقف‌ها منعطف نيستند و فقط وارد قسمتي از صندوق عقب مي‌شوند. اين سقف‌ها به دو صورت دستي و اتوماتيك جمع مي‌شوند. خودروهاي مذكور صندوق عقب دارند و ظرفيت سرنشين آنها متغير است. كانورتيبل‌ها ممكن است دو يا چهار در باشند. (عكس شماره ۴)

ليفت بك (Liftback)

معمولاً خودروهاي چهار دري هستند كه در صندوق عقب آنها نه كاملاً به صورت عمودي و نه كاملاً افقي بلكه در زاويه‌اي مابين اين دو حالت باز مي‌شوند. در صندوق عقب در آنها به شيشه عقب متصل است و با باز شدن در صندوق عقب، شيشه عقب نيز بالا مي‌آيد. اين خودروها نيز اغلب پنج نفره‌اند. (عكس شماره ۵)

اس يو وي (خودروي بياباني، خودروي صحرا) (SUV)

خودرويي كه فاصله شاسي تا سطح زمين در آن نسبت به خودروهاي ديگر بيشتر است. اين خودروها معمولاً پنج در دارند و داراي سه رديف صندلي با ظرفيت بيش از پنج نفر هستند. توان موتوري اس يو وي‌ها اغلب بالاست، دو ديفرانسيل هستند و براي استفاده در جاده‌هاي ناهموار مناسب. به همين دليل به آنها لقب خودروي بياباني داده‌اند. (عكس شماره ۶)

فست بك (Fastback)

اين خودروها بسيار شبيه ليفت بك هستند؛ با اين تفاوت كه در صندوق عقب (در پنجم) در فست بك شيب بيشتري دارد. (عكس شماره ۷)

رودستر (Roadster)

خودروهاي دو دري كه بعضي از آنها سقف تاشونده دارند. اين خودروها با ظرفيت دو سرنشين، داراي صندوق عقب هستند. براي افزايش ايروديناميك خودرو، زاويه شيشه جلوي آنها زياد است. رودسترها در رديف خودروهاي اسپرت قرار مي‌گيرند و به همين دليل موتورهاي قدرتمندي نيز دارند. (عكس شماره ۸)

كوپه (Coupe)

اين خوروها اغلب دو درند و دو رديف صندلي دارند كه براي سوار شدن سرنشين عقب، صندلي‌هاي رديف جلو بايد تا شوند. در گونه‌هايي از آنها صندلي‌هاي عقب كوچك و فقط براي استفاده كودكان مناسب هستند، به اين نوع كوپه‌ها در اصطلاح كوپه ۲+۲ مي‌گويند. سقف اين خودروها اغلب ثابت است. (عكس شماره ۹)

ليموزين (Limousine)

خودروهاي سداني كه سه يا دو رديف صندلي دارند. فاصله صندلي‌هاي جلو و عقب در اين خودروها بيشتر از سدان‌هاي معمولي است و در اين فاصله معمولاً ميز و امكانات رفاهي ديگر تعبيه شده است. در بعضي از آنها رديف صندلي راننده با صفحه‌اي شيشه‌اي از قسمت سرنشينان جدا شده است. اين خودروها عموماً استفاده تشريفاتي دارند و به دليل تجهيزات فوق‌العاده و مواد عالي به كار رفته در آنها، قيمتشان نيز بالاست. (عكس شماره ۱۰)

كابريولت (Cabriolet)

تركيبي از كوپه و كانورتيبل است. خودروي دو/چهار دري كه سقف آن قابليت جمع يا تا شدن دارد و ظرفيت ايروديناميك آن بالاست. (عكس شماره ۱۱)

اسپيدستر (Speedster)

اسپيدستر در واقع رودستري بي سقف است: خودرويي داراي دو رديف صندلي و ظرفيت دو سرنشين. اين خودروها معمولاً توان موتوري بالايي دارند. شيب شيشه جلو نيز براي افزايش ايروديناميك زياد است. (عكس شماره ۱۲)

كابريو كچ (Cabrio-coach)

خودرويي كه سقف تاشونده پارچه‌اي دارد. در واقع سقف اين خودروها بسان سانروف بزرگي است كه تا مي‌شود. از اين گونه نيز اكنون به ندرت توليد مي‌شود. (عكس شماره ۱۳)

كوپه ـ كانورتيبل (Coupe-convertible)

كانورتيبلي است كه سقف فلزي آن درون بدنه خودرو جمع مي‌شود. ويژگي‌هاي ديگر اين گونه مانند كوپه‌هاست. (عكس شماره ۱۴)

كراس اُور اس يو وي (Crossover SUV)

نوعي از اس يو وي كه شاسي آن شاسي سواري است و اساساً سواري به حساب مي‌آيد. به عبارت ديگر مي‌توان گفت كه اين اس يو وي‌ها استيشن‌هايي هستند كه شاسي آنها فاصله بيشتري از سطح زمين دارد. (عكس شماره ۱۵)

هارد تاپ (Hardtop)

خودرويي داراي سقف ثابت كه چارچوب پنجره ندارد. اگر از دو طرف به اين خودرو نگاه كنيد، قسمت كناري آن سرتاسر شيشه است. (عكس شماره ۱۶)

ناچ بك (Notchback)

گونه‌اي خودرو كه قسمت عقب آن در زاويه‌اي ما بين سدان و فست بك طراحي شده است. سقف از ستون A و B (ستون بين دو رديف صندلي) تا قسمت عقب كشيده مي‌شود و ناگهان به سمت پايين (به سوي صندوق عقب) مي‌آيد. ظرفيت سرنشين اين نوع خودروها متغير است. (عكس شماره ۱۷)

اسپايدر Spider (Spyder)

رودستري كه شيشه‌هاي جلوي آن مقاومت هواي كمتري دارند. در اين نوع خودروها براي افزايش ايروديناميك، زاويه پنجره جلو به حداكثر ممكن رسيده است. اين گونه، قويترين نوع رودسترهاست. (عكس شماره ۱۸)

تارگاتاپ (Targa-top)

نوعي كارنورتيبل كه سقف آن فقط از قسمت دو ستون مياني جمع مي‌شود؛ به اين صورت كه شيشه جلو ثابت است و در قسمت عقب دو ميله وجود دارد كه در بعضي از انواع آن شيشه عقب به درون قسمتي از صندوق عقب جمع مي‌شود.(عكس شماره ۱۹)

تي تاپ (T-top)

گونه‌اي از تارگاتاپ است كه دو شيشه جلو و عقب در آن ثابت است و قسمت مياني سقف مي‌تواند در آن وجود نداشته باشد يا جمع شود. (عكس شماره ۲۰)

ون (Van)

اين خودروها كه به دليل كاربرد چندمنظوره‌شان به خودروهاي چندمنظوره نيز مشهورند، به لحاظ شكل بدنه هم به استيشن و هم به اس يو وي‌ها شباهت دارند و به سه گونه تقسيم مي‌شوند. يك نوع فقط براي حمل سرنشين كاربرد دارد (ميكروون) و دو نوع ديگر هم كاربرد تجاري (حمل بار) و هم كاربرد مسافري (حمل سرنشين) دارند.

ميكروون (Microvan)

خودروهاي متعلق به اين گونه بسيار شبيه هاچ بك‌ها هستند؛ با اين تفاوت كه در ميكروون‌ها شيشه جلو در امتداد كاپوت قرار گرفته است. (عكس شماره ۲۱)

ميني‌ون (Minivan)

اين خودروها سه رديف صندلي دارند كه رديف آخر قابليت جمع شدن دارد تا بتوان از آن قسمت براي حمل بار نيز استفاده كرد. شيشه جلو در ميني‌ون‌ها نيز مانند ميكروون‌ها در امتداد كاپوت قرار دارد.

ماكروون (Macrovan)

اين نوع ون ويژگي‌هاي دوگونه ديگر ون را دارد؛ با اين تفاوت كه به غير از رديف صندلي راننده، تنها يك رديف صندلي ديگر هست و يا هيچ رديف ديگري وجود ندارد. اين نوع ون‌ها اغلب براي حمل بار يا كاربردهاي تجاري ديگر مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

گفتني است نوع‌هاي ديگري از خودرو وجود دارد كه به طور عمده در رديف خودروهاي تجاري قرار مي‌گيرند و مورد بحث اين مقاله نيستند، مانند نوعي از وانت‌ها كه كابين آنها داراي دو رديف صندلي است و همانند دو گونه از ون‌ها هم كاربرد تجاري و هم كاربرد مسافري دارند. بعضي از خودروسازان نيز با تركيب ويژگي‌هاي اين گونه‌هاي مختلف، خودروهايي توليد مي‌كنند كه مي‌توان آنها را در دو يا چند دسته‌بندي فوق قرار داد، مانند خودروي C6 ساخته شركت سيتروئن كه به ادعاي خود شركت مي‌توان آن را هم كوپه و هم سدان ناميد.

در مجموع با توجه به آن كه تعدادي از اين گونه‌ها هم اكنون به صورت بسيار محدود توليد مي‌شوند، مي‌توان طبقه‌بندي پيشگفته را تقسيم‌بندي جامعي از لحاظ شكل بدنه خودرو دانست.